Çocuklarda kaygı belirtileri nelerdir? Çocuklarda özgüven nasıl geliştirilir?

Son yıllarda çocuklarda görülen yüksek kaygı düzeyinin arkasında yatan en büyük nedenlerden biri ebeveyn tutumları mı? İstanbul Rumeli Üniversitesi Öğr. Gör. Nebahat Şen, çocukları her riskten korumaya çalışmanın onları güçlendirmediğini, aksine özgüvenlerini zayıflatarak kaygı seviyelerini artırdığını vurguladı.
Günümüzde pek çok ebeveyn, çocuklarını hayatın zorluklarından ve risklerinden tamamen uzak tutarak büyütmeyi bir sevgi gösterisi olarak görüyor. Ancak uzmanlar, bu "cam fanus" yaklaşımının çocukların psikolojik gelişimi üzerinde beklenmedik olumsuz etkiler yarattığı konusunda hemfikir. İstanbul Rumeli Üniversitesi Çocuk Gelişimi Programı Öğr. Gör. Nebahat Şen, ebeveynlerin çocuklarının yerine sorun çözmesinin uzun vadeli zararlarını anlattı.
"Kaygı Tamamen Olumsuz Bir Duygu Değildir"
Kaygının gelişim sürecinde belirli bir düzeyde doğal ve gerekli olduğunu ifade eden Nebahat Şen, "Kaygı, çocuğun çevresini tanımasına, riskleri fark etmesine ve kendini korumasına yardımcı olur. Ancak bu duygu süreklilik kazandığında ve günlük yaşamı kısıtlamaya başladığında profesyonel bir bakış açısıyla ele alınması gerekir" dedi.
Çocuğunuzun Kaygılı Olduğunu Nasıl Anlarsınız?
Çocukların kaygıyı her zaman kelimelerle ifade edemeyeceğini belirten Şen, ebeveynlerin dikkat etmesi gereken kaygı belirtilerini şöyle sıraladı:
Ani öfke patlamaları veya aşırı içine kapanma.
Sürekli onay ihtiyacı ve ebeveynden ayrılmada güçlük.
Tırnak yeme, alt ıslatma veya tik benzeri davranışlar.
Mide bulantısı, karın ağrısı veya baş ağrısı gibi fiziksel şikayetler.
Okulda derse katılımda isteksizlik ve potansiyelinin altında performans sergileme.
"Aşırı Koruyuculuk Baş Etme Becerilerini Zayıflatıyor"
Ebeveynlerin akademik başarı, güvenlik ve sosyal kabul gibi konulardaki kendi kaygılarını farkında olmadan çocuklarına yansıttığını dile getiren Şen, şu uyarıda bulundu:
"Çocuğun yerine karar vermek ve sorunları onun adına çözmek kısa vadede güven hissi yaratsa da, uzun vadede çocuğun dünyayı tehlikeli bir yer olarak algılamasına neden olur. Kendi deneyimlerini yaşama fırsatı bulamayan çocuklarda hata yapma korkusu artar."
Duygusal Dayanıklılık Nasıl Kazandırılır?
Duygusal dayanıklılığın (resilience) öğrenilebilen bir beceri olduğunu ifade eden Öğr. Gör. Nebahat Şen, çözüm yollarını şöyle özetledi:
Duyguları Kabul Edin: Çocuğun korkularını küçümsemeyin, dinleyin ve anladığınızı hissettirin.
Sorumluluk Verin: Yaşına uygun görevler vererek kendi başarısını tatmasını sağlayın.
Hata Yapmasına İzin Verin: Hataların öğrenme sürecinin bir parçası olduğunu anlatın.
Rehber Olun, Kurtarıcı Değil: Sorunu onun adına çözmek yerine, çözüm yollarını birlikte tartışın.
Güçlü Bireyler Yetiştirmenin Yolu
Şen, sonuç olarak çocukları tüm zorluklardan korumaktan ziyade, karşılaştıkları güçlükler karşısında "yeniden ayağa kalkabilecek" beceriler kazandırmanın sağlıklı gelişim için temel şart olduğunu vurguladı.